• Av. Demet Güney

Fazla çalışma resmi tatile ya da hafta tatiline denk gelirse izin olarak kullanılabilir mi?

Hafta tatili ve Genel tatil

Personel çalışma süresi, hafta tatili ve genel tatil günleri dışındaki çalışma saatleridir.

Hafta tatili, haftanın 6 iş günü eksiksiz olarak çalışan işçiye 7. gün verilmesi esas olan 24 saat kesintisiz dinlenme süresidir. Hafta tatili günü, haftanın herhangi bir günü olabilir. Hafta tatili günü ücreti, işveren tarafından çalışma karşılığı olmaksızın tam 1 iş günü ücreti olarak ödenir.


Genel tatil ise ülkede devlet otoriteleri tarafından kamu kuruluşlarının ve okulların tatil edildiği kısa dönemdir. Bir takvim yılı içerisinde 15,5 gün Ulusal bayram ve genel tatil günü vardır. 29 Ekim Ulusal bayramdır ve 28 Ekim saat 13.00’den itibaren 1,5 gündür. Ayrıca 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 3,5 gün ramazan bayramı ve 4,5 gün kurban bayramı olmak üzere toplam 14 gün genel tatil günü vardır.


Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde personelin çalışıp çalışmayacağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 44.maddesi gereği toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmede hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.


Fazla çalışma ve Fazla Sürelerle çalışma

Kanunda kabul edilen normal çalışma süresi haftalık 45 saattir.

Fazla çalışma, haftalık 45 saat çalışma süresini aşan çalışma süresidir.

Fazla süreli çalışma ise sözleşme ile haftalık çalışma süresinin 45 saatin altında belirlendiği hallerde, bunu 45 saate tamamlayan süredir.


Yani, haftalık 40 saat çalışma süreli sözleşme imzalamış bir çalışan, 52 saat çalışırsa, 45-40=5 saat fazla süreli çalışma, 52-45=7 saat fazla çalışma yapmış sayılır.

Günlük ücret hesabı

Çalışan, sözleşmesinde aylık ücretli ise, günlük ücret aylık ücretin 30’da 1’i; haftalık ücretli ise, günlük ücret haftalık ücretin 7’de 1’idir.


Fazla çalışma ücreti hesabı

Fazla çalışma süresinde her saat için normal günlük ücretin saat başına düşen miktarı üzerinden %50 arttırılarak hesap yapılır.


Fazla süreli çalışma süresinde her saat için normal günlük ücretin saat başına düşen hesabı üzerinden %25 arttırılarak hesap yapılır.


Hafta tatilinde çalışılması durumunda, işçi, çalışmadığı gün için 1 günlük ücretine hak kazanır. Aynı zamanda hafta tatilinde çalıştığından ötürü artı bir gün daha ücrete hak kazanır. Hafta tatilinde çalışması dolayısıyla 45 saatini dolduracağından, çalışma süresi fazla mesai süresi dahilinde olacaktır, dolayısıyla bu ücreti %50 zamlı alacaktır. Özetle, hafta tatilinde çalışan işçi, normal günlük ücretinin iki buçuk katını alacaktır.


Genel tatil gününde çalışan işçi de aynı şekilde çalışmadığı gün için 1 günlük ücretine hak kazanır ve çalıştığından ötürü artı bir gün daha ücrete hak kazanır. Ancak 45 saatini doldurmadıysa, zamlı ücret söz konusu olmayacaktır. Özetle, genel tatilde çalışan işçi, normal günlük ücretinin iki katını alacaktır.


Yargıtay içtihatlarına göre, genel tatil günlerine denk gelen hafta tatili günlerinde çalışan işçiye genel tatil gününde değil hafta tatili gününde çalıştığı kabul edilerek zamlı ücret ödenmesi gerekir. Bu farkı doğuran fazla çalışma süresi ücretidir.


Fazla çalışma izin olarak kullanılabilir mi?

İşçi, zamlı ücret almak yerine, fazla mesai yaptığı günün devamındaki 6 ay içinde, ücretinde kesinti olmadan, fazla çalıştığı her saat karşılığı sürede izin kullanabilir. Yani, hafta tatilinde 1 tam gün çalıştıysa, 1 buçuk günlük ücret yerine, 1 buçuk gün izin yapabilir. Bu aynı zamanda fazla çalışılan her 1 saat için, 1 buçuk saat izin yapabileceği anlamına da gelir.


Fazla çalışma ne zaman yapılamaz?

24 saat içinde işçiye kesintisiz 12 saatlik bir dinlenme olanağı sağlayacak şekilde, günlük çalışma süresi, ara dinlenmeleri hariç 11 saati aşamaz. 11 saati aşan günlük çalışma süreleri, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da fazla çalışma kabul edilir.


İş Kanunu 69.madde uyarınca gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz. Günde 7,5 saati aşan gece çalışması, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da fazla çalışma kabul edilir.


63.madde uyarınca sağlık nedenlerine dayanan kısa ve sınırlı süreli işlerde günde 7,5 saat veya daha az olarak belirlenen sınırın aşılması durumunda, aşılan her saat, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da fazla çalışma kabul edilir.


Farklı meslek grupları için kanunda farklı uygulamalar olabilmektedir. Örneğin maden işçileri için normal çalışma süresi günlük 6 saattir. Ya da şoförler için fazla mesai dahil günlük en fazla çalışma süresi 9 saat kabul edilir.


Fazla çalışma süresinin toplamı, yılda 270 saati aşamaz.


İspat ve zamanaşımı

İspat yükü, hafta tatilinde ya da genel tatilde çalıştığını iddia eden, ya da fazla çalışma süresinden ötürü ücret talep eden işçi üzerindedir. İşçinin çalıştığını ispatı durumunda ücreti ödediğini ispat etmek işverene düşer.


Bu alacaklara mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Faiz hesabı, temerrüt tarihinden itibaren yapılır.


Zamanaşımı süresi ise 5 yıldır.


* Konu hakkında daha fazla bilgi almak ve her türlü sorunuzu iletmek için iletişim bilgilerimizden bizimle irtibata geçebilirsiniz.

** Yukarıda yer alan yazı yalnızca paylaşım amacıyla tarafımızca hazırlanmış olup herhangi bir vekil-müvekkil ilişkisi doğurmamaktadır. Bu nedenle hukuki soru ve işlemleriniz için birebir bir hukukçudan destek almanız ve somut olayınız ile ilgili olarak sadece paylaşım ile hareket etmemeniz tavsiye edilir.


*** Sitedeki yazı ve içeriklerin yazılı izin olmaksızın kopyalanması veya başka yerde kullanılması durumunda başta FSEK olmak üzere yürürlükteki ilgili mevzuatlar uyarınca yasal işlem yapılacaktır.






2,210 görüntüleme

Güncel Yazılar / Makaleler

© 2017 Güney Hukuk Bürosu. Tüm hakları saklıdır.